ОД ЛИЧНИ И МЕДИЦИНСКИ ПОДАТОЦИ ДО БАНКАРСКИ СМЕТКИ И ДОВЕРЛИВИ ДОКУМЕНТИ – ЕКСПЕРТИТЕ ОТКРИВААТ ШТО НЕ ТРЕБА ДА ВНЕСУВАТЕ ВО ЧЕТ-БОТОВИ СО ВЕШТАЧКА ИНТЕЛИГЕНЦИЈА
Користењето на ChatGPT и другите чет-ботови со вештачка интелигенција стана дел од секојдневието на милиони луѓе. Од пишување текстови и преводи, до совети за здравје, финансии, работа и приватен живот, корисниците сè почесто разговараат со ВИ како со дигитален асистент.
Но, токму леснотијата на комуникацијата може да создаде лажно чувство на приватност.
Експертите за приватност предупредуваат дека корисниците често не размислуваат доволно за тоа какви информации внесуваат во ваквите системи. Особено внимание треба да се посвети на податоците кои можат директно или индиректно да го идентификуваат корисникот, да откријат чувствителни детали или да содржат доверливи информации.
Според експертите цитирани од „Хафпост“, постојат пет категории податоци со кои корисниците треба да бидат особено внимателни.
1. ПОДАТОЦИ СО КОИ МОЖЕ ДА БИДЕТЕ ИДЕНТИФИКУВАНИ
Целосното име, домашната адреса, телефонскиот број и броевите од официјалните документи, како пасош, лична карта или возачка дозвола, се меѓу најчувствителните лични податоци.
Експертите советуваат ваквите информации да не се внесуваат непотребно во разговор со чет-бот.
Причината е едноставна: кога повеќе лични податоци ќе се комбинираат, многу полесно може да се создаде детален профил на одредено лице.
Покрај директната идентификација, ваквите информации можат да бидат особено вредни за измамници. Во зависност од начинот на кој податоците се обработуваат и чуваат, постојат ризици поврзани со кражба на идентитет, фишинг и други форми на злоупотреба.
Затоа, ако прашањето може да се постави без ваше име, адреса или број на документ, подобро е тие податоци едноставно да се изостават.
2. ИНТИМНИ ДЕТАЛИ ОД ЛИЧНИОТ ЖИВОТ
Разговорот со чет-бот може да делува многу поприродно и поинтимно од класичното пребарување на интернет.
Корисникот поставува прашање, добива директен одговор и може да продолжи со разговорот. Токму тоа може да создаде чувство дека разговара со некого во приватност.
Експертите предупредуваат дека ова чувство не треба да биде причина за споделување најинтимни детали.
Проблемите во врската, семејните конфликти, сексуалниот живот, личните стравови, чувствителните искуства или други приватни околности можат да откријат многу повеќе за една личност отколку што корисникот првично сфаќа.
Затоа, пред да напишете нешто многу лично, размислете дали навистина е неопходно чет-ботот да го знае тој детал за да ви даде корисен одговор.
3. МЕДИЦИНСКИ И ЗДРАВСТВЕНИ ИНФОРМАЦИИ
Сè поголем број луѓе користат чет-ботови со вештачка интелигенција за да добијат информации поврзани со здравјето.
Анкета од 2024 година покажала дека едно од шест возрасни лица најмалку еднаш месечно користи чет-ботови со вештачка интелигенција за здравствени информации и совети, според KFF.
Ваквите алатки можат да помогнат при добивање општи информации, но внесувањето комплетна медицинска документација или комбинација од здравствени и лични податоци отвора прашања за приватноста.
Особено треба да се избегнува внесување име, матичен број, адреса, број на здравствено осигурување или други податоци со кои медицинската информација може да се поврзе со конкретен човек.
Ако сакате да поставите прашање за одреден симптом или медицински наод, подобар пристап е да ги отстраните идентификувачките детали и да го поставите прашањето во општа форма.
Притоа, важно е да се има предвид и дека ВИ не е замена за лекарски преглед, дијагноза или професионален медицински совет.
4. ДОВЕРЛИВИ ИНФОРМАЦИИ ОД РАБОТНОТО МЕСТО
Една од најчестите грешки може да се случи токму на работното место.
Вработените можат да бидат во искушение да внесат интерен извештај, договор, деловен план или изворен код во чет-бот за да добијат помош при анализа, уредување или пишување.
Експертите предупредуваат дека тоа може да биде сериозен проблем.
Не треба да се внесуваат доверливи деловни информации, податоци за клиенти, интерни документи, изворен код или материјали заштитени со договор за доверливост, освен ако организацијата изречно дозволува користење на конкретната ВИ алатка за таква намена.
Особено внимание треба да обрнат компаниите чии податоци подлежат на регулаторни или договорни ограничувања.
Дури и едно прашање може да содржи информации кои се сметаат за деловна тајна или лични податоци на трети лица.
Затоа, пред користење на ВИ на работното место, важно е да се проверат интерните политики на компанијата и правилата за обработка на доверливи информации.
5. ФИНАНСИСКИ И БАНКАРСКИ ПОДАТОЦИ
Броевите на банкарските сметки, податоците од кредитни картички, платните списоци, инвестициските сметки и други финансиски информации се уште една категорија која треба да остане надвор од разговорите со чет-ботови, советуваат експертите.
Од Одделот за информатичка технологија на Универзитетот во Кентаки посочуваат дека ВИ може да биде корисна за општи финансиски информации, но дека личните финансиски прашања е побезбедно да се разгледуваат со квалификуван финансиски советник.
Особено чувствителни се даночните пријави, документи за приходи, банкарски извештаи и други документи кои содржат повеќе податоци на едно место.
Доколку таквите информации бидат злоупотребени, тие потенцијално можат да бидат искористени за измама, социјален инженеринг, таргетирани фишинг-напади или други форми на финансиска злоупотреба.
ШТО МОЖЕ ДА НАПРАВИТЕ НАМЕСТО ТОА?
Користењето ВИ не значи дека треба целосно да избегнувате лични прашања. Клучно е да внимавате на количината и видот на информации што ги внесувате.
Наместо целосно име, користете иницијали или измислено име. Наместо точна адреса, наведете само град или регион доколку тоа е доволно за одговорот.
Кај медицински прашања, отстранете ги идентификувачките податоци од документите. Кај финансиски прашања, не внесувајте броеви на сметки, картички или други чувствителни идентификатори.
Ако користите ВИ на работното место, прво проверете дали компанијата има правила за тоа што смее да се внесува во јавни или корпоративни ВИ-системи.
НАЈВАЖНОТО ПРАВИЛО: НЕ ВНЕСУВАЈТЕ ПОДАТОК ШТО НЕ БИ ГО СПОДЕЛИЛЕ СО НЕПОЗНАТА ОНЛАЈН УСЛУГА
Вештачката интелигенција може да биде моќна алатка за работа, учење и секојдневни задачи. Но, корисникот треба да направи разлика меѓу корисна информација и информација која е премногу чувствителна за да се внесе во чет-бот.
Личните идентификатори, интимните детали, медицинските податоци, доверливите работни информации и финансиските податоци се категории со кои треба да се постапува особено внимателно.
Најдобрата навика е едноставна: пред да притиснете „испрати“, размислете дали прашањето може да се постави без чувствителните податоци. Ако може – отстранете ги.
Comments are closed.