Македонската текстилна индустрија, некогаш еден од столбовите на домашната економија, денес се соочува со длабока структурна криза и континуиран пад на вработеноста.
Од околу 63.000 работници во минатото, денес во секторот се задржани приближно 19.000 лица, покажуваат податоците што ги изнесуваат стопанските претставници. Причината, според нив, е масовниот одлив на работна сила кон странските компании, особено оние поврзани со автомобилската индустрија, каде платите се значително повисоки.
„ТЕКСТИЛОТ ЌЕ ПОСТОИ, НО НЕ ВО НЕКОГАШНАТА ФОРМА“
Претседателот на Собранието на Организацијата на работодавачи на Македонија, Ангел Димитров, оценува дека класичната текстилна индустрија во земјата повеќе не може да го врати поранешниот обем.
Според него, структурните промени на пазарот на труд и појавата на странски автомобилски компании со високи плати целосно ја промениле индустриската слика.
Тој посочува дека некогашниот модел на „лон-производство“ – увоз на материјали и шиење за странски брендови – веќе е надминат, додека пазарот се пренасочил кон индустрии поврзани со автомобилски гиганти.
ОД 55 ДО 80 ОТСТО УЧЕСТВО НА ПЛАТИТЕ ВО ТРОШОЦИТЕ
Димитров предупредува дека растот на платите, иако социјално оправдан, создава сериозен притисок врз текстилните компании.
Во дел од фирмите, учеството на платите во вкупните трошоци пораснало од околу 55–60% на дури 80%, што значително ја намалува конкурентноста на домашното производство.
Во исто време, цените на готовите производи не го следат истиот раст, што дополнително ја намалува профитабилноста.
ОД ГЕРМАНИЈА ДО БАНГЛАДЕШ: ГЛОБАЛНИТЕ ПАЗАРИ ЈА СТИСКААТ ИНДУСТРИЈАТА
Според анализите на индустриски експерти, дополнителен удар врз текстилот доаѓа од намалената побарувачка во Германија – клучен пазар за македонските производители.
Затворањето на фирми и промените во навиките за работа (вклучително и работа од дома) доведуваат до пад на побарувачката за облека.
Паралелно, производството се сели во земји со пониски трошоци, како Бангладеш и земјите од Далечниот Исток.
„МАКЕДОНИЈА ЈА ПРОПУШТИ ШАНСАТА ЗА БРЕНД“
Економскиот аналитичар Абил Бауш оценува дека Македонија не успеала да ја трансформира текстилната индустрија од лон-производство во бренд-индустрија со додадена вредност.
Според него, земјата имала капацитет да развие сопствени модни брендови и да стане препознатлива на меѓународниот пазар, но наместо тоа останала зависна од странски нарачки.
Тој ја споредува ситуацијата со Италија во чевларската индустрија, каде брендот е поважен од производителот, додека Македонија останала на нивото на ниска додадена вредност.
АВТОМОБИЛСКАТА ИНДУСТРИЈА ГО ПРЕЗЕМА ФОКУСОТ
На врвот на листата на најголеми компании по приход во земјата се наоѓа „Џонсон Мети“, производител за автомобилската индустрија, што дополнително ја потврдува промената на економската структура.
Оваа компанија бележи милијарди евра приходи, што покажува дека автомобилскиот сектор сè повеќе станува клучен двигател на економијата.
ЗАВИСНОСТ ОД ГЕРМАНИЈА И ЕНЕРГЕТСКИТЕ РИЗИЦИ
И текстилната и автомобилската индустрија во Македонија остануваат силно поврзани со германската економија.
Но, според последните прогнози на Европската комисија, растот на германската економија е значително намален, што може директно да се одрази врз македонскиот извоз и индустриско производство.
ТРАНЗИЦИЈА БЕЗ СТРАТЕГИЈА
Македонската текстилна индустрија се наоѓа во фаза на долготрајна трансформација, но без јасен модел на замена на изгубените работни места и додадената вредност.
Додека автомобилскиот сектор расте, текстилот останува во сенка – како индустрија што полека ја губи битката со глобалните трендови.
Comments are closed.