Кризата со снабдување со храна што ја зафати Италија, веќе ги покажува своите ефекти и во други делови на Европа. Протестите на транспортните компании и блокадите на патиштата ги стопираа испораките, предизвикувајќи празнење на полиците во супермаркетите и пропаѓање на свежите производи во магацините.
Во јужна Италија, последиците се веќе видливи. Производителите на моцарела од биволско млеко во Кампанија проценуваат дневни загуби од три милиони евра поради стопираното производство, а проблеми пријавуваат и производителите на домати. Дури и познатиот бренд за тестенини, „Румо“, мораше да го прекине производството поради недостиг на суровини. Кризата не застана на италијанските граници; во Малта, супермаркетите веќе се соочуваат со недостиг на свеж зеленчук, месо и млечни производи поради прекинатите испораки од Италија. Ова јасно покажува колку брзо блокираниот транспорт може да предизвика недостиг на пазарот, дури и кога има доволно производи.
Паралелно со овие проблеми, Европската централна банка (ЕЦБ) предупредува на нов бран поскапувања на храната во 2027 година. Комбинацијата од високите цени на енергенсите и екстремните временски услови може да ја забрза инфлацијата кај прехранбените производи. Според проекциите на ЕЦБ, инфлацијата на храната во еврозоната би можела да достигне 3,4 отсто во третиот квартал од 2027 година. Овие поскапувања нема да се почувствуваат веднаш, бидејќи трошоците за енергија постепено се пренесуваат во производството, транспортот и преработката пред да стигнат до малопродажните цени.
Најранливи на овие енергетски поскапувања се земјоделските производи кои бараат многу гориво, струја и ѓубрива. Пченицата, пченката и јачменот се меѓу нив, што директно ќе влијае врз цените на лебот и тестенините. Поскапата добиточна храна, пак, ќе ги зголеми трошоците за млеко, сирење и месо. Зависноста на Европската Унија од увоз на азотни и фосфатни ѓубрива дополнително ја комплицира ситуацијата, бидејќи нивното производство е силно поврзано со цената на природниот гас. Климатските екстреми, како сушите и феноменот Ел Нињо, само го зголемуваат притисокот врз цените на земјоделските суровини.
За Македонија, која во голема мера зависи од увоз на храна, овие европски нарушувања претставуваат сериозен ризик. Поскапиот транспорт и доцнењето на испораките директно влијаат врз набавните цени на домашните трговци. Иако засега нема пријавено недостиг на храна во македонските маркети поради кризата во Италија, предупредувањата на ЕЦБ укажуваат дека ефектите од скапата енергија и ѓубрива неминовно ќе се одразат и на нашиот пазар, создавајќи нов притисок врз семејниот буџет.
Comments are closed.