ВИСОКОТО ОБРАЗОВАНИЕ И ИСКУСТВОТО НЕ ГАРАНТИРААТ ЕДНАКВА ЕКОНОМСКА ПОЛОЖБА – НЕЕДНАКВОСТИТЕ СЕ НАТАЛОЖУВААТ НИЗ ЦЕЛИОТ РАБОТЕН ВЕК
Жените во Северна Македонија и понатаму заработуваат помалку од мажите, иако принципот на еднаква плата за еднаква работа е законски загарантиран. Според последните официјални податоци што ги посочува Алијансата за родова еднаквост (GEA), родовиот јаз во платите во земјава изнесува околу 12 проценти.
Разликите се особено изразени кај лицата со високо образование и кај вработените на возраст од 45 до 49 години. Тоа покажува дека дипломата, професионалното искуство и долгогодишниот работен стаж сами по себе не се доволни за жените да достигнат еднаква економска положба.
Од Алијансата предупредуваат дека родовиот јаз во платите не се создава во моментот кога работникот ја добива платата. Тој е последица на низа нееднаквости што се акумулираат многу порано.
НЕЕДНАКВОСТА ПОЧНУВА МНОГУ ПРЕД ИСПЛАТАТА НА ПЛАТАТА
Според GEA, разликите започнуваат уште со изборот на професија, а продолжуваат низ можностите за вработување, напредување и преземање раководни функции.
Жените почесто се соочуваат со прекини во кариерата поради семејни обврски, поголем товар на неплатена грижа за домот и семејството и ограничен пристап до одредени економски можности.
„Таа започнува со изборот на професија, продолжува преку ограничените можности за напредување, недоволната застапеност на раководни позиции, поголемата грижа за семејството и домот, нееднаквиот пристап до финансии и претприемништво, а на крајот се рефлектира и во висината на платата, пензијата и економската сигурност“, велат од Алијансата.
Токму затоа, од организацијата нагласуваат дека платата е само еден од показателите на пошироката економска нееднаквост.
ШТО ВСУШНОСТ ЗНАЧИ РОДОВИОТ ЈАЗ ВО ПЛАТИТЕ?
Од GEA посочуваат дека податокот од 12 проценти не значи дека секоја жена заработува 12 проценти помалку од мажот што работи на исто работно место.
Родовиот јаз во платите претставува разлика меѓу просечните заработувачки на жените и мажите на пазарот на трудот.
Во него се вклучени повеќе фактори – од различната застапеност на жените и мажите во одредени професии, преку пристапот до раководни позиции, до прекините во кариерата и распределбата на неплатената грижа.
Во исто време, организацијата укажува и на можноста за директна и индиректна дискриминација како дел од поширокиот проблем.
ЕДНАКВАТА ПЛАТА Е ПРИНЦИП СТАР ПОВЕЌЕ ОД ШЕСТ ДЕЦЕНИИ
Принципот на еднаква плата за еднаква работа е вграден во европската правна традиција уште со Договорот од Рим од 1957 година.
И покрај повеќедецениските законски гаранции и политики за еднаков третман, родовиот јаз во платите и понатаму постои.
Според податоците што ги цитира Алијансата, Меѓународната организација на трудот проценува дека жените глобално заработуваат околу 20 проценти помалку од мажите.
Во Европската Унија, според најновите податоци на Евростат наведени од GEA, родовиот јаз во платите во 2024 година изнесувал 11,1 процент.
Разликите и понатаму се особено забележливи кај жените на повисоки позиции и во делови од работниот век кога се очекува најголема професионална активност.
ЖЕНИТЕ ИМААТ ПОМАЛ ПРИСТАП И ДО КОРПОРАТИВНИТЕ КРЕДИТИ
Економската нееднаквост не завршува кај платите.
Анализата на Алијансата „Родовиот јаз во пристапот до кредити: состојба и предизвици во Северна Македонија“, изработена врз основа на податоци од Народната банка, покажува дополнителен јаз во пристапот до финансии.
Според податоците наведени во анализата, само 13,78 проценти од корпоративните кредити според бројот и 7,83 проценти според вредноста биле одобрени на компании во претежна сопственост на жени.
Овој податок ја отвора и темата за женското претприемништво и можностите за развој на бизниси управувани или поседувани од жени.
Пристапот до капитал е важен фактор за започнување бизнис, проширување на компанијата и создавање нови работни места.
ЖЕНИТЕ СÈ УШТЕ СЕ ПОМАЛКУ ЗАСТАПЕНИ НА ЛИДЕРСКИ ПОЗИЦИИ
Од GEA дополнително укажуваат на недоволната застапеност на жените на позиции на кои се носат економски и политички одлуки.
Ограниченото присуство на жените во лидерските структури може да влијае и врз можностите за професионално напредување, висината на приходите и нивната економска независност.
Проблемот, според организацијата, затоа треба да се набљудува како поврзан систем.
Изборот на професија, можностите за вработување, условите за напредување, пристапот до финансии, неплатената грижа и учеството во носењето одлуки се делови од истата економска слика.
МОБИНГОТ И ДИСКРИМИНАЦИЈАТА ОСТАНУВААТ ДЕЛ ОД ПРОБЛЕМОТ
Прашањето за економската положба на жените се поврзува и со условите во кои тие работат.
Синдикатите и организациите за родова еднаквост во повеќе наврати укажуваат на потребата од подобра заштита на жените од мобинг и дискриминација на работното место, како и од поедноставни процедури за пријавување.
Тоа значи дека еднаквоста не се сведува само на висината на платата. Важни се и безбедната работна средина, еднаквиот третман, можноста за напредување и заштитата од вознемирување и дискриминација.
ЕДНАКВИТЕ МОЖНОСТИ СЕ КЛУЧОТ ЗА ЕДНАКВА ЕКОНОМСКА ПОЛОЖБА
Од Алијансата за родова еднаквост нагласуваат дека родовата еднаквост не е само прашање на човекови права, туку и прашање на економски развој.
Поголемото учество на жените на пазарот на трудот, еднаквиот пристап до лидерски позиции и подобриот пристап до финансии можат да придонесат за поголема продуктивност, конкурентност и економски раст.
„Ако сакаме да го намалиме родовиот јаз во платите, мора да престанеме да го гледаме само како прашање на плата. Тој е резултат на сите нееднаквости што жените ги доживуваат во текот на кариерата – од образованието и првото вработување, преку пристапот до финансии и можностите за напредување, до учеството во носењето одлуки. Еднаквата плата е последица на еднаквите можности, а не обратно“, истакнуваат од Алијансата.
Од таму апелираат до институциите, работодавачите и креаторите на политики да обезбедат поголема транспарентност на платите, еднакви можности за професионално напредување и поголема застапеност на жените на лидерски позиции.
Се бара и подобар пристап до финансии за жените претприемачи, како и редовно следење на родово разделените статистички податоци.
Comments are closed.